← Ana Sayfa

Nakit Krizi Planı

Nakit krizi, şirketinizin ödenmesi gereken borçlarını karşılayacak yeterli nakit bulunmaması durumudur. Bu rehber, ilk 48 saat ve ilk 30 gün içinde yapılması gereken adımları adım adım anlatır.

Nakit Krizi Nedir?

Nakit krizi, şirketinizin mevcut borçlarını ödeyecek yeterli nakit bulunmaması durumudur. Kârlı bir şirket bile nakit krizi yaşayabilir. Bunun en yaygın nedeni, giderlerin gelirlerden hızlı hareket etmesidir. Bir üretim şirketinde, malzeme satın alma, üretim ve satış arasında aylar geçebilir. Müşteri ödemesi gelene kadar ödenmesi gereken faturalar birikebilir.

Acil Eylem
Nakit krizi yaşıyorsanız, bu rehberin adımlarını sırasıyla takip edin. İlk 48 saat çok kritiktir. Doğru kararlar krizi kısaltabilir, yanlış kararlar ise derinleştirebilir.

İlk 48 Saatte Yapılması Gerekenler

1. Net Durum Belirleme

İlk adım, tam olarak ne kadar nakit eksiğiniz olduğunu belirlemektir. Son 30 günün banka ekstresi alın, gelen ve giden paraları listeleyerek gerçek durumu görün.

  • Cari banka bakiyesi
  • Önümüzdeki 30 gün içinde ödenmesi gereken faturalar (gider, borç, vergi)
  • Beklenen gelir (müşteri ödemeleri, satışlar)
  • Fark = Net nakit ihtiyacı

2. Acil Kararı Verin

Nakit eksiği az ise (bir iki haftalık işletme gideri kadar), tahsilat hızlandırma yeterli olabilir. Eğer ciddi ise, derhal gider kesme kararı almalısınız.

3. Bankaya ve Borçlulara Haber Verin

Gecikmiş ödeme olacaksa, banka ve tedarikçilerinizi önceden bilgilendirin. Önceden haber verilen bir gecikme, sürpriz olmuş bir gecikme kadar kötü değildir. Ödeme koşulları hakkında müzakere etmek için pencere açabilirsiniz.

Gider Freni Stratejisi

Nakit krizinde hiçbir gider küçük veya büyük değildir. Her lira önemlidir. Aşağıdaki gider kategorilerini kontrol listesi olarak kullanın.

Derhal Kesilmesi Gereken Giderler

  • Pazarlama ve reklam bütçesi (derhal durdurun)
  • Danışman ve hukuk müşavir giderleri (acil olmayan işleri pause edin)
  • Yazılım abonelikleri (kullanılmayan tüm araçları iptal edin)
  • Seyahat giderleri (sadece zorunlu işleri yapın)
  • Eğitim ve konferans katılımları
  • Kırtasiye ve ofis giderleri

Müzakere Edilmesi Gereken Giderler

  • Tedarikçi ve satın alma: Ödeme şartlarını uzatması için pazarlık yapın
  • Kira: Malikin anlayışını isteyerek geçici bir azalış teklif edin
  • Utility giderleri: Enerji tasarrufu yaparak faturaları azaltın
  • Personel: İş yoğunluğu azsa, çalışma saatlerini kısın
Acil Eylem
Gider kesme adımlarını bir liste halinde yazın ve her gideri işaretleyin. Bu, birbiri ardına kararlar alırken kafanız karışmasını engelleyecektir.

Tahsilat Hızlandırma Planı

Nakit krizinin en hızlı çözüsü, beklemekte olan müşteri ödemelerini hızlandırmaktır.

Hızlı Tahsilat Adımları

  1. Bekleyen Faturaları Listeleyin: Kaç fatura ödenmemiş, kaç gün olmuş, kaçı vade dolmuş?
  2. Derhal İletişime Geçin: Vade geçen faturaları ödemek için müşterileri arayın. Çok kısa tarafın özür dilemesinden uzak kalın.
  3. Kısa Vadeli Ödemeler Teklif Edin: Tamamını alamıyorsanız, 50% derhal, 50% bir hafta sonra gibi taksitlendirme yapın.
  4. Yeni Siparişlerde Avans İsteyerek: "Kriz dönemindeyiz, yeni siparişler için %50 avans alabilir miyiz?" sorusunu sorun.
  5. Borç Satma Değerlendir: Çok sıkıştıysanız, faturalarınızı (factoring) bir finansal kuruma satmayı düşünün. Nakit kayıp olacak ama hemen paraya çevirirsiniz.
Acil Eylem
Vade geçen her fatura, potansiyel kâr kaybıdır. Nakit krizi sırasında, müşteri ilişkileri kadar nakit elde etme stratejik olarak eşit önemdedir.

Banka ve Borç Yönetimi

Nakit krizi sırasında, banka destek sağlayan en önemli paydaştır. Yanlış hareket etmek krizinizi daha derinleştir.

Banka ile Müzakere Stratejisi

  • Proaktif Davranın: Ödeme problemi oluştu, o zaman banka arayın değil, problem başlamadan avans konusunda konuşun.
  • Açık Durum Raporu Sunun: "Mali krizde olduğumuzun farkındayız, şu adımları atıyoruz, X tarihine kadar normale döneceğiz."
  • Kredi Limitini Arttırabilir Misiniz?: Nakit ihtiyacı geçici ise, limite kullanabilir misiniz? Faiz ödemiş olsanız da uzun yıllar banka borcu almaktan daha ucuz olabilir.
  • Ödeme Takvimi Müzakere Edin: Borç ertelenebilir mi? Faiz oranı azaltılabilir mi? Taksit süre uzatılabilir mi?

Borç Yönetimi Kuralları

  • Teminatlı borçlar önceliğe alın (gayrimenkul, araç gibi varlık üzerinden borç)
  • En yüksek faizli borçları ilk ödemeye çalışın
  • Vergi borçları hiçbir zaman görmezden gelmeyin (devlet en güçlü alacaklıdır)
  • Kişisel borçlarından işletme borçlarını ayrı tutun
Banka ödenmesi gerektiğini bildiğiniz ama kaçtığınız borçların geri kalanını yok saymayın. Faiz ve ceza artarak küçük bir borç büyük bir probleme döner.

7 Günlük Acil Eylem Planı

Gün 1-2: Net durum belirle, banka bakiyesi ve vade takvimi oluştur
Gün 2-3: Gider kesme kararını al ve uygulamaya başla
Gün 3-4: Müşteri tahsilatı başlat, borçlu müşterileri ara
Gün 4-5: Banka ile müzakere et, kredi limitini arttırma imkanını soruştur
Gün 5-6: Tedarikçilerle ödeme şartlarını uzatma hakkında konuşmaya başla
Gün 6-7: İlk haftanın sonucu değerlendir, durumun iyileşip iyileşmediğini kontrol et

30 Günlük İyileştirme Planı

Hafta 1-2: Gider kesmeyi maksimum hale getir, nakit dışı indirimi başla
Hafta 2-3: Tahsilat hızlandırma işlemlerini sistematikleştir, tüm müşterileri ara
Hafta 3-4: İşletmeyi optimize etmeye başla, stok verimliliğini artır
Hafta 4: Yeni nakit akış projeksiyonu oluştur, sonraki 30 günü planlasya başla

Yapılmaması Gereken 10 Hata

1. Sorunu Saklama: Nakit krizi gizledikçe büyür. Açık oynayarak müşteri, banka ve tedarikçilerle erken müzakere etmeye başlayın.
2. Kritik Borçları Ödeme: Nakit sıkıntısındayken, alacaklısı değil sadece müşteri basan kişiye ödeyerek başka önemlileri ödeyememek.
3. Hızlı Ödünç Para Almak: Tefeci gibi yüksek faizli prestijden vazgeçin. Banka borcu 5 katı pahalı olabiliyor.
4. Personel Azaltmak (Hemen): Kolay seçim değil. Çalışan gitmek varsa veya seviye indirmeler olmalı ama çabuk kararlar kalıcı zararlar verebilir.
5. Vergi Ödenmesini Geciktirmek: Devlet borçları hukuki sonuçlar doğurur. Banka borçları kadar önemlidir.
6. Yatırımları Durdurma (Tamamen): Kriz çözerken bile işletmeyi ölüm adalarına çevirmemeye çalışın. Bazı kritik yatırımlara devam edin.
7. Müşteri Seçmeyi Unutan: Nakit krizinde, her müşteri önemli görülebilir. Ama zarar verenleri çekin. Kriz finalize olmadan başarısızlığa çekilmek.
8. Muhasebe ve Mali Raporları Güncel Tutmamak: Kriz sırasında mali veriler kritiktir. Güncellemekten kaçmayın.
9. Hukuki Desteği Almayı Ertelemek: Şirketi korumak için gerekirse hukuk müşavir danışmalı yapın. Sonra daha pahalı olabilir.
10. Psikolojik Krize İzin Vermek: Kriz sırasında emosyonel kararlar felakettir. Mantığınızı kaybetmek kalıcı hasar yaratabilir.

Krizden Güçlenerek Çıkmak

Nakit krizi, işletmenizin en zayıf halkasını gösterir. Krizden çıkıp, bu noktaları iyileştirmek işletmenizi krizlerden koruyacak.

Sonrası Yapılması Gerekenler

  • Nakit Yastığı Oluşturun: Normal zamanlar en az 30 günlük işletme giderinin 1-2 katı nakit ayırın. Bu, bir sonraki krizi hafifletecektir.
  • Tahsilat Sürecini Otomatikleştirin: Faturaları zamanında takip etmek, krizi önlemenin en etkili yoludur.
  • Aylık Mali Raporları Sistemleştirin: Kriz fark edildikten sonra harekete geçmek değil, riski önceden görmek hedeflenmelidir.
  • Gider Bütçesi Kurallarını Belirle: Standart giderlere % limiti koy ve krizde kesilecek giderleri önceden belirle.

Bu Rehberden Sonra Ne Yapmalısınız?

1. Adım

Bu rehberde özetlenen adımları sırasıyla uygulayın. Kriz anında hız önemlidir ancak sistematik hareket etmek daha önemlidir.

2. Adım

Mevcut mali durumunuzu net bir şekilde belirleyin. Masada tüm seçenekleri görmek kriz döneminde çok daha etkili karar almayı sağlar.

3. Adım

İlgili araçları kullanarak eylem planınızı somutlaştırın ve takip edin. Yazılı plan, sözlü planın 10 katı daha etkilidir.