KOBİ'lerde Finans Yönetimi Rehberi

Nakit akışı, işletmenin hayatı demektir. Bir şirket, muhasebe kayıtlarında milyonlar kâr gösterse bile, bankasında bir gün nakit yoksa o gün iflas eder. Bu nedenle nakit akışı yönetimi, herhangi bir finansal göstergeden daha kritiktir.

Nakit akışı, paranın işletmeye ne zaman girip ne zaman çıktığını gösterir. Muhasebedeki kâr hesabı ise dönemsel bir kavramdır. Satılan ürün için fatura kesseniz de müşteri ödemediyse nakit girmemiştir.

KOBİ'ler için en sık karşılaşılan sorun şu senaryodur: İşletme kârlı ama nakit yoktur. Bu durum, genellikle tahsilat süresi uzun ve/veya stoklama maliyeti yüksek olan işletmelerde görülür.

Karlılık eşiği (Break-Even Point), işletmenin ne kadar satış yapması gerektiğini gösterir. Bu noktadan sonra her satış şirkete kâr sağlar.

Brüt marj ise satış fiyatından doğrudan maliyeti çıkartarak kalan yüzdeyi gösterir. Brüt marj ne kadar yüksekse, karlılık eşiği daha düşük olur.

Örneğin: Aylık sabit maliyetiniz 50,000 TL ve brüt marjınız %40 ise, karlılık eşiğiniz 125,000 TL satış seviyesidir. Bu seviyeden önce her satış size kâr değil, sadece sabit maliyetleri karşılamaya yardımcı olur.

Tahsilat süresi, bir müşteriye fatura kesildikten kaç gün sonra ödeme alındığını gösterir. Uzun tahsilat süresi, işletmenin nakit akışını ciddi şekilde zayıflatır.

Örneğin: Ayda 500,000 TL satış yapan ve ortalama 45 gün tahsilat süresi olan bir şirketin 750,000 TL (yaklaşık 1.5 aylık satış) müşteri borcu vardır. Bu para müşterinin cebinde, şirketin cebinde değildir.

Tahsilat süresini azaltmanın yolları: Peşin ödeme indirimini arttırmak, kredi kartı ödemelerini teşvik etmek, uzun borca karşı faiz uygulamak, tahsilat takibi sistemi kurmak.

Borç, işletmeyi büyütebilir ama yanlış yönetilirse batırabilir. Borç alırken dikkat edilmesi gereken nokta, borç yükümlülüğünü karşılayacak nakit akışının olup olmadığıdır.

Kural: Borç yükümlülüğü (anapara + faiz) işletmenin aylık kâr marjının en fazla %50'sine eşit olmalıdır. Eğer bu oranı aşarsa, beklenmedik bir sorun yaşandığında borç ödemesi güçleşir.

Kredi kullanırken, alınan paranın hangi amaçla kullanıldığı önemlidir. İşletme varlıkları satın almak için alınan kredi (makine, ekipman) iş yapıp para getirdiği için ödenir. Ama işletme maliyetleri kapatmak için alınan kredi, her ay o kadar yüksek kalarak ödemeyi zorlaştırır.

Her ay aynı günde yapılması gereken kontroller şunlardır:

1. Banka Karşılaştırması: Muhasebede gösterilen para ile banka hesabında gerçek para tutarının tutarlı olup olmadığını kontrol edin. Fark varsa bulun ve çözmek için harekete geçin.

2. Müşteri Borcu: Bu ayın başında müşterilere olan toplam borç neydi? Bu ay ne kadar tahsil ettik? Bu ayın sonunda toplam borç ne kadar? Eğer her ay artıyorsa, sorun vardır.

3. Tedarikçi Borcunuz: Aynı şekilde tedarikçilere olan borcunuz da kontrol edilmelidir.

4. Stok Kontrolü: Stoktaki ürünlerin değeri kontrolü. Uzun süredir satılmayan stok ya imha edilmeli ya da indirimle satılmalıdır.

Şu durumlardan herhangi biri görülürse derhal harekete geçilmelidir:

• Ödeme Kaosu: Tedarikçiler ve vergi dairesine vaktinde ödeme yapamıyorsunuz.

• Tahsilat Krizi: Müşteri borcu her ay artıyor ve çoğu müşteri süresi geçmiş faturalara sahip.

• Stok Sirkülasyonunun Düşmesi: Stoklarınız daha yavaş satılıyor (stok devir hızı düşüyor).

• Kâr Marjının Erimesi: Satışlar aynı ama kâr azalıyor.

• Müşteri Kaybı: Müşteri sayısı veya tekrarlayan müşteri oranı düşüyor.

1. Hafta: Mevcut finans durumunuzu anlayın. Banka hesabınızda ne kadar nakit var? Müşteri borcu? Tedarikçi borcu? Aylık sabit maliyetler? Karlılık eşiği?

2. Hafta: Tahsilat süresini kısaltın. Müşterilerinizle iletişime geçerek geç faturalar hakkında konuşun. Peşin ödeme indirimlerini önerebilirsiniz.

3. Hafta: Stok ve giderleri gözden geçirin. Gereksiz maliyetler ve yavaş hareket eden stokları tespit edin.

4. Hafta: Sistem oluşturun. Aylık finansal kontrol için bir takvim oluşturun ve bu kontrolleri her ay aynı gün yapın.